DGP przeprowadził sondę wśród ekspertów ośrodków analitycznych w Niemczech, które w dużej mierze decydują o kształcie polityki zagranicznej rządu w Berlinie. Pytaliśmy o ocenę oferty, która od kilku miesięcy jest formułowana przez przedstawicieli rosyjskich władz pod adresem Zachodu. Siergiej Ławrow w Fundacji Gorczakowa przekonywał niedawno, że relacje z Zachodem powinny zostać odmrożone. Szef MSZ państwa, które złamało prawo międzynarodowe, anektując Krym i wywołując separatyzm na Donbasie w 2014 roku, przekonywał o konieczności prymatu tego prawa nad siłą i niepodważalności zasady nieingerencji w wewnętrzne sprawy państw. Przy okazji kreował Rosję na kluczowy kraj przy rozwiązywaniu problemów, z którymi boryka się Europa – przede wszystkim kryzysu migracyjnego.
Z odpowiedzi ankietowanych przez nas analityków wynika, że Berlin – bez którego reset w relacjach UE–Rosja jest niemożliwy – nie jest zainteresowany ofertą Moskwy. Przynajmniej dopóki rządem kieruje Angela Merkel. Odwilż mogłaby przyspieszyć, gdyby udział we władzy zdobyła antyimigrancka AfD albo postkomuniści z Lewicy.
Iluzja zmiany
– – uważa Walter Kaufmann z Fundacji Heinricha Boella, która jest analitycznym zapleczem partii Zielonych.
Kaufmannowi wtóruje Susan Stewart z berlińskiej Fundacji Nauka i Polityka (SWP), jednej z najbardziej wpływowych instytucji w Niemczech, doradzającej rządowi i Bundestagowi w kwestiach polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. – – mówi Stewart. Dodaje, że nie uległy też zmianie priorytety polityki zagranicznej Kremla, do których należy osłabienie relacji transatlantyckich, lekceważenie Brukseli, stawianie na kontakty bilateralne i pogłębianie istniejących podziałów w UE.
– – podkreśla ekspert.
Sarah Pagung z Niemieckiego Towarzystwa Polityki Zagranicznej (DGAP) konkretyzuje: – Rosja z jednej strony stara się prezentować jako partner w kryzysie – dostarcza sprzęt medyczny do Włoch, USA, Serbii, ale chodzi o poprawienie wizerunku, co ma pomóc w negocjacjach o zniesieniu sankcji. Jednocześnie jednak rozpowszechnia fake newsy i dezinformuje. Co oczywiście podkopuje ten dobry wizerunek. Ma zatem dwie strategie, które się wykluczają.
Thomas O’Donnell, analityk rynku energetycznego i wykładowca prywatnego berlińskiego uniwersytetu Hertie School of Governance, zwraca z kolei uwagę, że jeszcze na początku marca Rosja próbowała wykorzystać pandemię i spodziewany spadek cen ropy naftowej do realizacji własnych celów. Odmówiła ograniczenia wydobycia, chcąc zaszkodzić interesom amerykańskich i saudyjskich producentów, a w konsekwencji wymusić zniesienie sankcji USA wymierzonych w firmy budujące gazociąg Nord Stream 2. – – mówi DGP O’Donnell.
Odmrożenie. Tak, ale…
– – podkreśla Thomas O’Donnell. – – przypomina.
Sarah Pagung z DGAP uważa, że gwarantem zachowania sankcji jest kanclerz Angela Merkel. – – zwraca uwagę.
Tłumacząc, dlaczego szefowa niemieckiego rządu raczej nie zmieni swojego nastawienia, Susan Stewart z SWP mówi o przeszłości Merkel. – – konstatuje. Dopuszcza jednak zmianę, jeśli do władzy w Niemczech dojdą siły polityczne, w których przeważa pozytywne nastawienie do Rosji.
Dla Waltera Kaufmanna największymi niewiadomymi w tej sprawie są Ukraina i Francja. – – prognozuje.
Drugą niewiadomą jest podejście prezydenta Francji Emmanuela Macrona – od ubiegłej jesieni kilkakrotnie wzywał on do traktowania stosunków z Rosją jako priorytetu. Ale również Macron nie będzie w stanie przewalczyć zniesienia bez postępów w realizacji porozumień z Mińska, przekonuje Kaufmann. – – stwierdza Miriam Kosmehl z liberalnej Fundacji Bertelsmanna.
Susan Stewart z SWP podkreśla, że Berlin zainwestował dużo kapitału politycznego, żeby doszło do zawarcia porozumień mińskich i mocno podkreślał powiązanie ich realizacji z sankcjami. Przypomina jednak, że obecny prezydent RFN, Frank-Walter Steinmeier, jeszcze jako szef niemieckiej dyplomacji promował ideę, by porozumienia nie musiały być spełnione w całości. – – sygnalizuje Stewart.
Warunki takie mogłyby ewentualnie powstać za kadencji kolejnego rządu, przewiduje Thomas O’Donnell. – – wnioskuje.
W niemieckim Bundestagu zdecydowana większość jest za utrzymaniem sankcji. Tylko dwie partie otwarcie opowiadają się za ich bezwarunkowym zniesieniem: Alternatywa dla Niemiec (AfD) i Lewica. Jak wynika z sondaży, to, że któreś z tych dwóch ugrupowań odegra znaczącą rolę przy tworzeniu kolejnego rządu, jest bardzo mało prawdopodobne.
Reset warunkowy
Miriam Kosmehl z Fundacji Bertelsmanna ubolewa, że możliwości „selektywnego niemieckiego zaangażowania” w Rosji są ograniczone. –– uważa Kosmehl.
– – dodaje.
Według Thomasa O’Donnella Rosja nie jest zainteresowana rozwijaniem współpracy z Niemcami na wielu polach. Interesują ją projekty energetyczne i ew. technologiczne. – Z perspektywy Putina Berlin jest potrzebny jako partner do zakończenia budowy gazociągu Nord Stream 2. Niemcy nie wywiązały się jednak ze zobowiązania, że projekt zostanie zrealizowany zgodnie z regulacjami niemieckimi, a nie europejskimi. Nie zdołały też zapobiec nałożeniu na niego amerykańskich sankcji. Niemniej jednak Berlin będzie szukał technicznych sposobów, aby otwarcie lub dyskretnie ułatwić Moskwie ukończenie budowy NS2, z naruszeniem amerykańskich sankcji. Może to się udać za rok lub dwa – uważa analityk.
