Kto ma prawo do darmowego leczenia na NFZ?
Za osobę ubezpieczoną, a więc uprawnioną do bezpłatnej opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, uznaje się każdego, kto:
- podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, czyli m.in. jest pracownikiem, przedsiębiorcą, emerytem, rencistą lub osobą zarejestrowaną jako bezrobotna,
- jest członkiem rodziny osoby ubezpieczonej i został do tego ubezpieczenia prawidłowo zgłoszony.
W praktyce oznacza to, że samo posiadanie PESEL-u nie gwarantuje dostępu do NFZ — kluczowe jest aktualne zgłoszenie do systemu.
Kiedy prawo do leczenia wygasa? Te sytuacje są najczęstsze
Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wygasa zazwyczaj po 30 dniach od ustania tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego.
Dzieje się tak m.in. w przypadku:
- rozwiązania umowy o pracę,
- zakończenia lub zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej,
- przebywania na urlopie bezpłatnym,
- utraty statusu osoby bezrobotnej.
Po upływie 30 dni osoba formalnie pozostaje już poza systemem NFZ, choć często nie ma tego świadomości — aż do momentu wizyty u lekarza lub hospitalizacji.
Ważne wyjątki. W tych przypadkach NFZ działa dłużej
Ustawodawca przewidział jednak kilka wyjątków, które wydłużają okres ochrony zdrowotnej.
Prawo do świadczeń przysługuje:
- przez 6 miesięcy od zakończenia nauki lub skreślenia z listy uczniów — w przypadku absolwentów szkół ponadpodstawowych,
- przez 4 miesiące od ukończenia studiów lub skreślenia z listy studentów albo doktorantów,
- przez 90 dni od ustania ubezpieczenia zdrowotnego — osobom, które mają zawieszone prawo do renty socjalnej w przypadkach wskazanych w art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. z 2020 r. poz. 1300).
To szczególnie ważne dla młodych osób, które po zakończeniu nauki nie podejmują od razu pracy.
Leczenie bez NFZ może kosztować fortunę. Jest jednak jedno wyjście
Koszty leczenia bez finansowania ze środków publicznych bywają bardzo wysokie — nawet kilkudniowy pobyt w szpitalu może oznaczać rachunek na kilka lub kilkanaście tysięcy złotych. W wielu przypadkach można jednak uniknąć takich wydatków dzięki wstecznemu zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego.
Jest to możliwe:
- w ciągu 30 dni od dnia skorzystania ze świadczeń medycznych,
- w ciągu 30 dni od momentu, gdy NFZ poinformuje o rozpoczęciu dochodzenia kosztów leczenia.
Po skutecznym zgłoszeniu wstecznym pacjent nie ponosi kosztów udzielonych świadczeń.
Gdy ubezpieczenie wygasło — co dalej?
Jeśli prawo do świadczeń już ustało, nadal istnieją sposoby odzyskania dostępu do NFZ.
Można:
- przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego,
- zostać zgłoszonym jako członek rodziny osoby ubezpieczonej.
To drugie rozwiązanie jest najczęściej bezpłatne i najszybsze.
Kogo można zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego?
Osoba objęta ubezpieczeniem zdrowotnym może zgłosić do niego członków swojej rodziny. Dzięki temu zyskują oni prawo do świadczeń finansowanych przez NFZ bez dodatkowych składek.
Do ubezpieczenia można zgłosić:
- dziecko (własne, małżonka, przysposobione, wnuka, dziecko obce z ustanowioną opieką, dziecko w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka):
bez ograniczenia wieku — jeśli posiada orzeczenie o niepełnosprawności,
do 18. roku życia — jeśli nie kontynuuje nauki,
do 26. roku życia — jeśli się uczy;
- małżonka;
- wstępnych (rodziców, dziadków), o ile pozostają z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym.
Co istotne, dziadkowie mogą zgłosić wnuka do ubezpieczenia zdrowotnego, jeżeli jego rodzice nie podlegają ubezpieczeniu lub nie mają prawa do świadczeń opieki zdrowotnej.
Warto sprawdzić swój status wcześniej
Wielu Polaków dowiaduje się o braku ubezpieczenia dopiero przy próbie rejestracji do lekarza lub w szpitalu. Tymczasem status można w każdej chwili sprawdzić w systemie eWUŚ albo przez Internetowe Konto Pacjenta.
Jedno jest pewne — brak ubezpieczenia w NFZ może oznaczać poważne konsekwencje finansowe, dlatego warto reagować szybko i pilnować terminów, które w systemie ochrony zdrowia mają kluczowe znaczenie.
