Pieniądze z tytułu popularnie określanego mianem wczasów pod gruszą to formalnie świadczenie urlopowe. Wypłaca je pracodawca raz w roku każdemu pracownikowi korzystającemu w danym roku kalendarzowym z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych.
Co ważne, pieniądze powinny być wypłacone nie później niż w ostatnim dniu poprzedzającym rozpoczęcie urlopu wypoczynkowego.
2043,23 zł na majówkę 2026 jako wczasy pod gruszą
Nie ma znaczenia, czy 14-dniowy urlop wykorzystywany przez pracownika pochodzi z „oszczędności urlopowych” roku poprzedniego, czy też z wymiaru urlopu przysługującego w bieżącym roku. Wypłata świadczenia urlopowego następuje nie później niż w ostatnim dniu poprzedzającym rozpoczęcie urlopu wypoczynkowego.
Jeśli pracodawca ma stworzony zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, pracownikowi przysługują tzw. wczasy pod gruszą. Zasady, na jakich można korzystać ze świadczeń urlopowych, są ujęte w firmowym regulaminie zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.
Nie ma znaczenia, kiedy w danym roku pracownik wykorzysta urlop wypoczynkowy ani to, jak go spędzi. Może zaplanować wyjazd na wycieczkę, wyjechać gdzieś „na własną rękę”, czy zostać w domu.
Z ZFŚS mogą korzystać pracownicy i ich rodziny, emeryci i renciści – byli pracownicy i ich rodziny, inne osoby, którym pracodawca przyznał w regulaminie ZFŚS prawo do korzystania ze świadczeń socjalnych.
W większości zakładów pracy, gdzie tworzy się ZFŚS, dofinansowanie do wypoczynku dla pracowników, ich rodzin i innych osób uprawnionych to zwykle najważniejsza pozycja w wydatkach funduszu.
Aby dostać zwrot kosztów wypoczynku, należy złożyć wniosek o dopłatę do wczasów pod gruszą w terminie przewidzianym przez regulamin oraz dołączyć oświadczenie o wysokości dochodów swoich i rodziny.
Wysokość dopłaty powinna zostać określona w regulaminie wynagradzania lub zarządzeniu pracodawcy. Świadczenie jest wypłacane przez pracodawcę raz w roku każdemu pracownikowi, który w danym roku kalendarzowym korzysta z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych.
Trzeba pry tym wiedzieć, że po pierwsze – świadczenie urlopowe nie podlega składce na ubezpieczenie społeczne pracowników. Po drugie – ma charakter roszczenia ze stosunku pracy wobec pracodawcy, co oznacza, że nie można pracownika wykluczyć z grona beneficjentów rycałtu za wczasy pod gruszą.
Po trzecie – świadczenie urlopowe nie może przekroczyć wysokości odpisu podstawowego odpowiedniego do rodzaju zatrudnienia a jego wysokość wypłacana każdemu pracownikowi ustalana jest proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.
Oznacza to na przykład, że przysługuje pracownikom młodocianym w pełnej przewidzianej wysokości niezależnie od wymiaru czasu pracy.
Po czwarte – na wysokość świadczenia nie mogą mieć wpływu takie kryteria, jak staż pracy, przebywanie na urlopie czy kwalifikacje.
Mała firma bez funduszu socjalnego: co z pieniędzmi na wczasy pod gruszą
Nawet jeśli nie ma w firmie Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, nie ma przeszkód, by pracownikom przyznawany był ryczałt na wczasy pod gruszą.
W myśl przepisów, w firmach, które nie są zobowiązane do tworzenia Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, a więc np. zatrudniających mniej niż 50 osób, pracodawca może wypłacać pracownikom świadczenie urlopowe. Co do zasady jego wysokość w 2026 r. nie może być wyższa niż odpis na fundusz socjalny w firmach, które są zobligowane do tworzenia ZFŚS czyli 2943,23 zł w 2026 roku.
W praktyce pracodawcy często wypłacają nawet więcej lub wcale – w jednym i drugim przypadku jest to ich dobra wola.
Gdy wypłacają więcej, to nie mogą nadwyżki ponad limit wliczyć w koszty, a dla pracownika jest to innych przychód (sama nadwyżka) z tytułu pracy, a więc objęty obowiązkowymi składkami ZUS i podatkiem.
Wczasy pod gruszą: czy świadczenie urlopowe przysługuje tylko pracownikom
Osobami uprawnionymi do korzystania z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych są pracownicy i ich rodziny, emeryci i renciści – byli pracownicy i ich rodziny oraz inne osoby, którym pracodawca przyznał w regulaminie prawo korzystania ze świadczeń socjalnych finansowanych z funduszu.
Oznacza to tylko tyle, że pracownika nie można pozbawić co do zasady wypłaty z tytułu wczasów pod gruszą. Praktycznie tylko ze względu np. na wysokość dochodów może być takie ograniczenie zapisane w regulaminie.
Co innego w drugą stronę – tutaj tworzący regulamin korzystania z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych mają dużą swobodę w zakresie ustalania listy jego beneficjentów.
Nie ma też przeszkód, by osoby uprawnione korzystały z wszelkiego rodzaju świadczeń przewidzianych w regulaminie, w tym ze świadczenia urlopowego. Odpowiednią kwotę za wczasy pod gruszą można więc otrzymać na małżonka, i dzieci. Nie ma też formalnych przeszkód, by otrzymali ją np. emeryci czy byli pracownicy.
Zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z funduszu oraz zasady przeznaczania środków z niego na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej określa pracodawca w regulaminie ustalanym zgodnie z art. 27 ust. 1 lub 30 ust. 5 ustawy o związkach zawodowych. Bowiem w świetle przepisów ustawy o związkach zawodowych przyznawanie pracownikom świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych dokonywane jest w uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową.
Prawo stanowi ponadto, iż przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu uzależnia się od: sytuacji życiowej, rodzinnej oraz materialnej osoby uprawnionej do korzystania z funduszu.
