Odkrycia dokonali naukowcy z Tyrolskiego Muzeum Państwowego, Fińskiego Muzeum Historii Naturalnej i Bawarskiej Kolekcji Zoologicznej w wapiennych Górach Białych (Lefka Ori) w zachodniej części Krety (Grecja). Prawdopodobnie ćma jest endemiczna, czyli nie występuje w innych lokalizacjach.
Nazwa gatunku i jej znaczenie - hołd dla papieża Leona XIV
Dla kierownika badań, Petera Huemera z Tyrolskiego Muzeum Państwowego Ferdinandeum, nadanie nazwy gatunkowi jest czymś więcej niż formalnym aktem naukowym: stanowi również symboliczny apel do głowy Kościoła katolickiego, papieża Leona XIV, o podkreślenie centralnej odpowiedzialności ludzkości za ochronę stworzenia. To tym bardziej trafne, że motyle i ćmy są w chrześcijaństwie postrzegane jako symbole zmartwychwstania, przemiany (metamorfozy) i nieśmiertelnej duszy.
- Stoimy w obliczu globalnego kryzysu bioróżnorodności, a mimo to tylko ułamek gatunków na świecie został naukowo udokumentowany. Skuteczna ochrona bioróżnorodności wymaga najpierw rozpoznania, opisania i nadania nazw gatunkom – wskazał Peter Huemer,
Opis gatunku Pyralis papaleonei
Pyralis papaleonei należy do rodzaju Pyralis z rodziny omacnicowatych (Pyralidae). Ma rozpiętość skrzydeł około dwóch centymetrów, co plasuje ją wśród średniej wielkości przedstawicieli swojej grupy. Fioletowe skrzydła przednie ozdobione są pomarańczowo-złotą plamą i wyraźnymi białymi paskami. Ćmy obserwowano przy sztucznym oświetleniu i wydają się być aktywne głównie w czerwcu. Jak dotąd niewiele wiadomo na temat biologii i trybu życia nowego gatunku. Odróżniono go od gatunków pokrewnych na podstawie klasycznych cech morfologicznych – takich jak wzór skrzydeł, ubarwienie i budowa narządów płciowych – a także na podstawie genetycznego „odcisku palca”. Analizy molekularne wykazały rozbieżność rzędu około 6 proc. w stosunku do najbliższego krewnego, co jednoznacznie wskazuje, że reprezentuje ona odrębny gatunek.
Motyle i ćmy często otrzymują nazwy ze względu na cechy fizyczne, pochodzenie geograficzne lub na cześć wybitnych osób. W obrębie rodzaju Pyralis można jednak zaobserwować szczególną tradycję: już w 1775 roku austriaccy przyrodnicy Michael Denis i Ignaz Schiffermueller opisali pierwszy gatunek tej grupy jako Pyralis regalis (królewski), zainspirowany jego efektownym ubarwieniem. Następnie pojawiły się ćmy Pyralis princeps (książęca) i Pyralis cardinalis (kardynalska) których nazwy również nawiązują do ubarwienia.
Co roku opisuje się około 700 nowych gatunków ciem, głównie w tropikach. Jednak również w Europie badania podstawowe są dalekie od zakończenia: tylko Alpach w ostatnich dekadach zidentyfikowano około 200 nieznanych wcześniej gatunków.
Paweł Wernicki (PAP)
