Decyzja w tej sprawie została ogłoszona podczas konferencji prasowej w bazie sił powietrznych w Uppsali. Obaj przywódcy podpisali tam porozumienie o zacieśnieniu dwustronnej współpracy obronnej.
Kiedy szwedzkie myśliwce trafią na Ukrainę?
Według strony szwedzkiej pierwsze samoloty JAS 39 Gripen C/D mają trafić na Ukrainę w 2027 r. Zełenski mówił nawet o grudniu tego roku lub styczniu 2027 r. Darowizna wraz z kosztami szkolenia opiewa na 22,2 mld koron. Natomiast w 2030 r. ma rozpocząć się dostawa JAS 39 Gripen E/F.
"Game changer"
- Rozmawialiśmy z jednym z ukraińskich pilotów testowych, który podkreślił, że to będzie +game changer+ (przełom) dla ukraińskiej obrony powietrznej – podkreślił Kristersson.
Zełenski przekonywał, że Gripeny będą mogły niszczyć cele oddalone o ponad 200 km. – Mamy nadzieję, że uda nam się odeprzeć rosyjskie samoloty, aby nie mogły już zrzucać tak wielu bomb – mówił.
Myśliwce Gripen od dawna były na liście życzeń Ukrainy, a wcześniej toczyły się już szwedzko-ukraińskie rozmowy na ten temat. Według ekspertów tym, co wyróżnia produkowany przez koncern Saab system Gripen, jest łatwość obsługi i konieczność przygotowania tylko niewielkiej infrastruktury naziemnej - co może być przewagą w warunkach wojennych.
Reakcja Rosji
Jak ocenił analityk ds. wojskowości Joergen Elfving, można spodziewać się reakcji Rosji, która „wskaże Szwecję jako aktywnego uczestnika wojny po stronie Ukrainy oraz będzie dowodzić przewagi rosyjskich myśliwców”. Jednocześnie, według Elfvinga, wprowadzenie Gripenów będzie wymagało czasu z uwagi na szkolenie pilotów, personelu technicznego oraz kwestie logistyczne.
Jak Ukraina sfinansuje zakup myśliwców?
Ukraina chce sfinansować zakup z pożyczki od UE, wynoszącej 90 mld euro. Zełenski przypomniał, że w czwartek kredyt zaakceptował ukraiński parlament.
W październiku ubiegłego roku Zełenski podpisał z Kristerssonem wstępne porozumienie w sprawie zakupu przez Ukrainę od 100 do 150 samolotów bojowych JAS 39 Gripen E, czyli najnowszej wersji tych maszyn. Prezydent Ukrainy, dopytywany o to w czwartek przez dziennikarzy, potwierdził, że celem jest zakup 150 Gripenów.
Kristersson poinformował również o przekazaniu Ukrainie 22. pakietu wsparcia, obejmującego m.in. zakup amunicji, wsparcie obrony powietrznej oraz zwiększenie zdolności w zakresie walki elektronicznej.
Ze Sztokholmu Daniel Zyśk
