Wiadomości - Nauka

Pszczoły to jedni z najważniejszych sprzymierzeńców człowieka. Szacuje się, że aż jedna trzecia żywności, którą spożywamy, zależy od zapylania przez te owady. Mimo to ich populacje gwałtownie spadają, w Europie zagrożonych jest co najmniej 23% gatunków. Co stoi za tym kryzysem i czy mamy jeszcze szansę go zatrzymać?

Oceany od dawna pełnią rolę jednego z najważniejszych „buforów” klimatycznych Ziemi. Nowe badania naukowców z Uniwersytetu w Rochester pokazują jednak, że mogą one również nieświadomie wzmacniać globalne ocieplenie i to w sposób, którego dotąd nie uwzględniano w modelach klimatycznych.

Naukowcy odkryli nowy, zaskakująco precyzyjny mechanizm, dzięki któremu bakterie potrafią skutecznie unikać odpowiedzi układu odpornościowego. Badanie rzuca nowe światło na przebieg infekcji na poziomie komórkowym i może mieć istotne znaczenie w kontekście rosnącej oporności na antybiotyki.

Naukowcy zaobserwowali w naturze rozpad dużej grupy szympansów żyjących w Ugandzie, który doprowadził do śmiertelnych walk. Badacze podkreślają, że takie zjawisko rzadko udaje się obserwować w warunkach naturalnych, wśród dziko żyjących grup.

Czy plastikowe śmieci i stare akumulatory samochodowe mogą stać się źródłem czystej energii? Naukowcy z Uniwersytetu Cambridge udowadniają, że tak. Opracowali oni innowacyjny reaktor zasilany energią słoneczną, który potrafi przekształcić trudne do recyklingu odpady w wodór – jedno z najbardziej obiecujących paliw przyszłości.

Lotnictwo od lat znajduje się pod presją w związku ze swoim wpływem na klimat. Choć odpowiada za „zaledwie” 2–3% globalnych emisji CO₂, jego rzeczywisty wpływ na ocieplenie jest większy. Teraz jednak naukowcy wskazują rozwiązanie, które może okazać się prostsze, niż ktokolwiek przypuszczał. Badacze z University of Cambridge sugerują, że niewielkie zmiany wysokości lotów mogą znacząco ograniczyć powstawanie tzw. smug kondensacyjnych – a tym samym zmniejszyć wpływ lotnictwa na globalne ocieplenie nawet o połowę.

Przez miliony lat przodkowie ssaków prowadzili nocny tryb życia. Ukrywali się w ciągu dnia, gdy dominowały duże drapieżniki, a aktywność podejmowali po zmroku. Dziś jednak wiele gatunków w tym ludzie funkcjonuje głównie w dzień. Co sprawiło, że doszło do tej fundamentalnej zmiany? Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie Science rzuca światło na tę zagadkę. Naukowcy odkryli, że kluczową rolę odgrywa swoisty „przełącznik” działający na poziomie komórkowym.

Pszczoły miodne od dawna fascynują naukowców swoją zdolnością do przekazywania informacji o źródłach pożywienia za pomocą tzw. tańca wywijanego. Najnowsze badania pokazują jednak, że ten niezwykły system komunikacji jest bardziej elastyczny i „społeczny”, niż dotąd sądzono. Okazuje się, że pszczoły… dostosowują swój taniec do publiczności.

Komary potrafią być niezwykle irytujące, zwłaszcza gdy uparcie krążą wokół naszej głowy. Okazuje się jednak, że ich zachowanie wcale nie jest przypadkowe. Najnowsze badania pokazują, że owady te nie podążają za sobą nawzajem, lecz reagują na konkretne sygnały z otoczenia. Co więcej, naukowcom po raz pierwszy udało się dokładnie zobrazować ich wzorce lotu.

Mikroplastik kojarzy się głównie z oceanami, rzekami i glebami rolniczymi. Najnowsze badania pokazują jednak, że problem jest znacznie szerszy i dotyczy także lasów. Naukowcy z Technische Universität Darmstadt po raz pierwszy udowodnili, że drobiny plastiku gromadzą się również w glebach leśnych.

To, co dziś najczęściej trafia do pieca, jutro może chronić nasze domy przed ogniem. Naukowcy z ETH Zurich i instytutu Empa opracowali innowacyjny sposób wykorzystania trocin, odpadu powstającego przy obróbce drewna, do stworzenia trwałego, ognioodpornego i… nadającego się do recyklingu materiału budowlanego.

Czy można produkować paliwa i tworzywa sztuczne bez korzystania z ropy naftowej? Naukowcy z ETH w Zurychu pokazują, że tak i to dzięki wykorzystaniu… pojedynczych atomów.

Żarłacze tępogłowe (Carcharhinus leucas) od dawna uchodzą za samotnych drapieżników. Najnowsze badania pokazują jednak, że ten obraz jest niepełny. Okazuje się, że te zwierzęta potrafią tworzyć trwałe relacje społeczne, a nawet mieć swoich „ulubionych towarzyszy”.

Ponad 200 lat po odkryciu asteroidy 16 Psyche naukowcy wciąż próbują odpowiedzieć na jedno z najbardziej intrygujących pytań: jak właściwie powstał ten niezwykły obiekt? Nowe badania sugerują, że odpowiedzi mogą kryć się… w jej kraterach.

Czy galaktyki są statycznymi wyspami gwiazd? Najnowsze badania pokazują, że wręcz przeciwnie. Mogą one przechodzić gwałtowne przemiany, które jesteśmy w stanie obserwować niemal „na żywo”. Jednym z najbardziej spektakularnych przykładów jest Mały Obłok Magellana (SMC), jeden z najbliższych sąsiadów Drogi Mlecznej.

Od niemal roku wybrzeża Australii Południowej zmagają się z jednym z najbardziej niezwykłych i niepokojących zjawisk ekologicznych ostatnich lat. Gigantyczny zakwit szkodliwych glonów doprowadził do śmierci milionów ryb i rekinów, wpłynął na ssaki morskie i ptaki, a nawet pogorszył stan zdrowia części ludzi. Nowe badania wskazują jednak na zaskakujący fakt, gatunek glonów odpowiedzialny za to zjawisko nie jest wcale nowym przybyszem w tych wodach.

Grawitacja zwykle wydaje się czymś stałym i niezmiennym, jedną z podstawowych sił natury, na której można polegać. W rzeczywistości jednak jej natężenie nie jest wszędzie takie samo. Na powierzchni Ziemi występują niewielkie różnice w sile grawitacji, a jedno z najbardziej niezwykłych miejsc znajduje się pod lodami Antarktydy. Naukowcy od dawna wiedzą, że właśnie tam znajduje się najsilniejsza na Ziemi tzw. anomalia grawitacyjna, często określana jako „dziura grawitacyjna”. Nowe badania pozwoliły wreszcie wyjaśnić, w jaki sposób powstała.

Fuzja jądrowa od lat uznawana jest za jedno z najbardziej obiecujących źródeł energii przyszłości. To właśnie dzięki niej świeci Słońce, a naukowcy próbują odtworzyć ten proces na Ziemi. Jeśli się to uda, ludzkość zyska niemal niewyczerpane i bezemisyjne źródło energii. Badacze z Uniwersytetu Florydy pracują nad tym, by przybliżyć tę wizję do rzeczywistości. W swoich badaniach wykorzystują sztuczną inteligencję i potężny superkomputer HiPerGator, który pomaga analizować zachowanie plazmy w reaktorach fuzyjnych.

Przewlekła choroba nerek to jedno z najczęstszych i najpoważniejszych schorzeń dotykających starsze koty. Choć weterynarze od dawna obserwują tę zależność, przyczyny większej podatności kotów na problemy z nerkami nie były do końca jasne. Nowe badania naukowców z Uniwersytetu w Nottingham rzucają na tę zagadkę zupełnie nowe światło. Badacze odkryli, że w komórkach nerek kotów domowych gromadzą się nietypowe tłuszcze, które bardzo rzadko występują u innych ssaków. Co zaskakujące, ich obecność można zauważyć już u młodych zwierząt.

Debaty o zdrowiu psychicznym młodego pokolenia, międzynarodowa współpraca naukowa i innowacje w rehabilitacji – to tylko część inicjatyw, które w ostatnich miesiącach zorganizowała i współtworzyła Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu.