Z dokumentu FSB "Zalecenia do planowania działalności operacyjnej i służbowej na kierunku irańskim" na 2024 r. wynika, że choć relacje dwustronne są dziś prezentowane jako strategiczne, Moskwa postrzega irańskie służby jako realne zagrożenie. Wstęp do dokumentu podkreśla:
"Na obecnym etapie rozwój relacji Federacji Rosyjskiej i Islamskiej Republiki Iranu nabrał szczególnego znaczenia. Przeniosły się one z poziomu dwustronnego na poziom regionalny, a nawet ponadregionalny. Niechęć Iranu i Rosji do zaakceptowania dominacji Zachodu, w szczególności USA, w stosunkach międzynarodowych oraz ich dążenie do budowy wielobiegunowego ładu światowego stały się jednym z punktów stycznych polityki zagranicznej obu państw."
Wojna wywiadów w cieniu "przyjaźni"
Pomimo tych deklaracji, kontrwywiad FSB stwierdza jednoznacznie:
"Pomimo aktywnego rozwoju relacji rosyjsko-irańskich w sferze gospodarczej, politycznej, kulturalnej i wojskowej, irańskie służby specjalne nadal aktywnie działają na terytorium Federacji Rosyjskiej. Ich działania koncentrują się na pozyskiwaniu zaawansowanych modeli rosyjskiej broni, technologii z dziedziny lotniczej, kosmicznej, radioelektroniki i energetyki jądrowej, obchodzeniu rosyjskiego ustawodawstwa w celu nabywania produktów o podwójnym zastosowaniu, kształtowaniu wpływów wśród duchowieństwa muzułmańskiego, szerzeniu szyizmu oraz pozyskiwaniu informacji o sytuacji wewnętrznej i polityce zagranicznej Rosji."
W raporcie FSB podano, że w 2023 r. Iran prowadził działania szpiegowskie wobec rosyjskich zakładów przemysłowych i badawczo-projektowych:
"Głównymi celami irańskich służb specjalnych pozostają silniki turboodrzutowe i siłownie stosowane w przemyśle rakietowym, lotniczym oraz naftowo-gazowym, technologie z zakresu dronów, walki radioelektronicznej, produktów radioelektronicznych, a także specjaliści branż rakietowej, lotniczej i kosmicznej."
FSB podkreśla także działania propagandowe Teheranu:
"Działania irańskie obejmują propagowanie szyizmu oraz budowanie pozycji w społecznościach religijnych w Rosji w celu promowania strategicznych interesów Iranu. Dodatkowo dochodzi do pozyskiwania technologii i materiałów o podwójnym i wojskowym zastosowaniu, zarówno oficjalnymi kanałami, jak i z pominięciem rosyjskiego prawa."
"Zintensyfikować działania". Rosja prześwietla sojusznika
Rosyjskie służby przyznają, że same także prowadzą aktywne działania wywiadowcze na terytorium Iranu. W "Zaleceniach" na 2024 r. czytamy:
"W 2024 roku należy:
- Zintensyfikować działania w zakresie pozyskiwania źródeł osobowych i technicznych wśród służb wywiadowczych Islamskiej Republiki Iranu. Ten obszar należy traktować jako priorytet strategiczny.
- Gromadzić wyprzedzające informacje o planach Iranu dotyczących propagowania szyizmu w Rosji jako środka rozszerzania wpływów, przeciwdziałać próbom tworzenia konfliktów międzywyznaniowych i ograniczać wpływy irańskich ośrodków religijnych.
- Uniemożliwiać próby nielegalnego pozyskiwania i transferu technologii, materiałów i informacji naukowo-technicznych przez irańskie służby, które mogłyby posłużyć do budowy broni masowego rażenia, jej środków przenoszenia oraz innego sprzętu wojskowego.
- Pozyskiwać informacje mogące wpłynąć na zmniejszenie motywacji Iranu do współpracy z Rosją, w tym dotyczące możliwego odnowienia porozumienia nuklearnego (JCPOA) oraz potencjalnych kandydatów na następcę Najwyższego Przywódcy Iranu.
- Zbierać dane o działalności antyrosyjskiej prowadzonej przez ambasady państw zachodnich i Ukrainy w Iranie.
- Wspierać rozwój stosunków dwustronnych oraz kontakty gospodarcze i rządowe z udziałem przedstawicieli Islamskiej Republiki Iranu w regionie."
Moskwa nigdy nie chciała, by Iran był mocarstwem nuklearnym
Choć zakres zaleceń z 2024 r. jest szczegółowy, to cele rosyjskiego kontrwywiadu nie zmieniły się znacząco od lat. Wersja dokumentu z 2021 r., sprzed pełnoskalowej inwazji na Ukrainę i pogłębienia współpracy z Iranem, jest niemal identyczna.
Źródło The Insider w kontrwywiadzie wojskowym FSB podkreśla, że już za czasów prezydentury Dmitrija Miedwiediewa (2008–2012) Rosja uznała Iran raczej za przeciwnika niż sojusznika. Choć publicznie deklarowano przyjaźń, Moskwa nigdy nie porzuciła kluczowego celu: uniemożliwienia Iranowi zdobycia broni jądrowej.
W dokumencie na 2024 r. szczególnie mocno podkreślono potrzebę ochrony rosyjskich technologii jądrowych:
"Należy udaremniać próby irańskich służb specjalnych i organizacji nielegalnego pozyskiwania — lub transferu przez terytorium Rosji — technologii, sprzętu, materiałów bądź informacji naukowo-technicznych, które mogą być wykorzystane do opracowania broni masowego rażenia."
Źródło w GRU potwierdza: Rosja od lat gra podwójną grę, zacieśniając kontakty z Teheranem, ale jednocześnie utrzymując tajne kanały współpracy wywiadowczej z Izraelem. Taka postawa tylko pogłębia wzajemną nieufność w relacjach rosyjsko-irańskich.
