Polska zamknęła kolejny rozdział w historii odzyskiwania dóbr kultury utraconych podczas II wojny światowej. 17 czerwca 2026 roku, podczas Forum Polsko-Niemieckiego w Berlinie, strona niemiecka przekazała Polsce bezcenne zabytki. Obiekty trafiły do Warszawy, gdzie od 19 czerwca możemy je oglądać w Pałacu Rzeczypospolitej.
Ministerstwo Kultury podkreśla, że to wydarzenie stanowi dowód skuteczności nowej strategii w relacjach polsko-niemieckich. Dialog i wzajemna odpowiedzialność za dziedzictwo przynoszą konkretne efekty, nawet po kilkudziesięciu latach od grabieży.
Co wróciło do kraju?
Wśród odzyskanych przedmiotów znajdują się trzy niezwykle ważne dla polskiej tożsamości historycznej elementy:
- Rękopis "Gaude Mater Polonia": To najprawdopodobniej najstarsza zachowana notacja tego słynnego hymnu. Dokument powstał w XIV wieku i pochodzi z Biblioteki Seminarium Duchownego w Płocku. Badacze zidentyfikowali go w zbiorach Biblioteki Państwowej w Berlinie.
- Pierścień króla Zygmunta I Starego: Ten niezwykły przedmiot Jagiellonów wydobył z grobu królewskiego na Wawelu historyk Tadeusz Czacki w 1791 roku. Podczas wojny okupanci zrabowali go z kolekcji Czartoryskich. Pierścień odnaleźli eksperci w zbiorach Schmuckmuseum w Pforzheim.
- Miniaturowe eksponaty kolejowe: Do Polski wróciło 11 modeli z przedwojennego Muzeum Komunikacji w Warszawie. Pracownicy resortu kultury zidentyfikowali je w niemieckich zbiorach po latach poszukiwań.
Odzyskanie tych przedmiotów nie byłoby możliwe bez zaangażowania wielu osób. Polscy naukowcy, tacy jak dr Paweł Figurski czy prof. Ewa Letkiewicz, wykonali mrówczą pracę badawczą. Dzięki ich ekspertyzom i analizom tożsamości przedmiotów, polskie państwo mogło skutecznie złożyć wnioski restytucyjne.
Dziś resort kultury prowadzi ponad 200 postępowań w 22 krajach. Statystyki pokazują, że determinacja państwa przynosi efekty: od 2008 roku do Polski wróciło już 915 utraconych dóbr kultury, a tylko w pierwszej połowie 2026 roku odzyskaliśmy 32 obiekty.
Podczas II wojny światowej Polska straciła ponad pół miliona dzieł sztuki i historycznych archiwaliów. Każdy odzyskany przedmiot to nie tylko cenny artefakt, ale przede wszystkim przywrócenie sprawiedliwości historycznej.
Ministra kultury Marta Cienkowska podkreśla, że dzisiejsze sukcesy to nie koniec procesu. Resort traktuje odzyskiwanie zabytków jako priorytet. Władze dziękują stronie niemieckiej za otwartość i współpracę, która pozwoliła "zamknąć" kolejne sprawy zrabowanych skarbów, czyniąc je ponownie dostępnymi dla polskiego społeczeństwa.
Olga Skórko, dziennikarka, redaktorka, wydawczyni Dziennik.pl. Studiowała edukację medialną i dziennikarstwo na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Z marką INFOR związana od 2019 r. Pracę rozpoczynała w serwisie Dziennik zajmując się głównie poszukiwaniem i opisywaniem wiadomości z kraju i świata. Wcześniej współpracowała m.in. z Radiem ZET. Aktualnie wydawca serwisu Dziennik.pl.