Czyli pokolenie obecnych 30-, 40-latków będzie mogło spokojnie dłużej zostać na rynku pracy?
Tak. Ale decyzja o wydłużeniu wieku emerytalnego powinna też objąć obecnych 50-latków. Nie zapominajmy jednak, że samo podniesienie wieku emerytalnego to tylko połowa sukcesu. Za nim powinno pójść dostosowanie warunków pracy do możliwości osób starszych i inwestowanie w ich kapitał ludzki. Jest to w interesie pracodawców, bo za chwilę może zabraknąć rąk do pracy.

Kiedy to nastąpi? Za 5-10 lat?
Najwyżej. W latach 1998-2008 populacja osób w wieku 55-64 lata zwiększyła się o 36 proc. Grupa osób w wieku 25 -54 lata wzrosła jedynie o 3 proc., natomiast lata kolejne przyniosą spadek jej wielkości.

W filmach science fiction popularny jest motyw, w którym roboty zastępują ludzi, także w pracy. Może to jest rozwiązanie na przyszłość?
Nie da się całkowicie zastąpić człowieka. Technologia może złagodzić niedobór rąk do pracy. Jednak w całej Europie, nie tylko w Polsce, będzie rosnąć znaczenie pracochłonnych sektorów usług społecznych: edukacji, służby zdrowia, opieki, kultury czy rekreacji, a także sektora usług domowych. Na pewno jednak nastąpi rozluźnienie więzi między świadczeniem pracy a samym miejscem pracy. Już to widać. Telepraca rozkręca się opornie, ale coraz więcej osób się do niej przekonuje. Wymaga to jednak innej organizacji pracy, a zwłaszcza zarządzania czasem pracy. Może więc nie czeka nas rewolucja, ale...

Transformacja?
Tak, to dobre określenie. Jeśli bowiem chodzi o regulacje prawne dotyczące elastyczności zatrudnienia, to Polska nie ma rażących zaniedbań prawnych. Jednak korzystanie ze zróżnicowanych form pracy wymaga odpowiednich umiejętności zarówno ze strony pracodawców, jak i pracowników. Podobnych trudności doświadczają także inne kraje Europy Środkowo-Wschodniej. Ciągle więc jeszcze tkwią w nas przyzwyczajenia ukształtowane w innym ustroju i co za tym idzie - przez inną organizację pracy. Czeka nas więc transformacja organizacyjna związana z dywersyfikacją form zatrudnienia i zarządzania czasem pracy.

*Irena Kotowska, kierownik Zakładu Demografii Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie