Premier Tusk powinien przypomnieć o pakcie Ribbentrop-Mołotow?
Tak. Powinien powiedzieć o dwóch agresorach. Przypomnieć o Katyniu, ale też o tym, że Rosjanie nas wyzwolili od niemieckiego ludobójstwa.

Niepokoi pana narastający kult pułkownika Stauffenberga?
Oglądałem "Walkirię", i razi mnie to, że nie przypomniano w nim prostego faktu: w pierwszych latach wojny Stauffenberg w pełni popierał Hitlera. Jak ja upamiętniłbym tę postać w muzeum? Przypomniałbym, że w 1939 roku identyfikował się z najazdem na Polskę, mówił o Polakach jako o gorszym narodzie. Ale też, że ostatecznie wystąpił przeciw zbrodniczemu systemowi i złożył ofiarę życia.

Ja się zgadzam, że Stauffenberg to postać warta upamiętnienia. Ale nie boi się pan, że za 10, 20 lat Niemcy oznajmią: my też walczyliśmy z nazizmem. To pewien paradoks: Polacy idą w kierunku odbrązawiania własnej historii, a Niemcy w kierunku odwrotnym - tuszowania i poprawiania jej na własną korzyść.
To prawda - w 2000 roku eksplodowała równocześnie sprawa Jedwabnego i mordów na Niemcach w Nieszawie i Aleksandrowie. Ale to, że postawiliśmy tam pomnik, dowodzi naszej wielkości jako narodu.

Ale kryje się w tym niebezpieczeństwo - fałszywej symetrii.
Niemcy zaczynają mówić coraz więcej o swoich cierpieniach, ale między innymi dlatego, bo uważają, że rozliczyli się wzorowo z własnymi zbrodniami. Na dokładkę tacy ludzie jak Erica Steinbach upolitycznili ten spór. Ale choć artykuł "Spiegla" na temat współodpowiedzialności innych narodów za Holokaust był niedobrym tekstem, to niebezpieczeństwo jest jednak trochę wyolbrzymiane. Film "Ucieczka" pokazuje cierpienia cywilnych Niemców, ale pokazuje też, jak SS rozstrzeliwuje cudzoziemskich robotników. To superpoprawny politycznie film.

Nie obawia się pan, że za 10 lat potoczny przekaz będzie taki: zbrodnie obu stron były symetryczne, podobne?
Niemal każdy z filmów czy książek na ten temat brane osobno są wyważone. Ale razem one rzeczywiście przesuwają ciężar niemieckiej pamięci w kierunku własnych cierpień. To jest niepokojące. Już lepiej żeby Niemcy gloryfikowali Stauffenberga.

Tylko że za kilka lat dowiemy się, że Niemcy w czasie drugiej wojny światowej to przede wszystkim Stauffenberg.
Po to tworzymy Muzeum Drugiej Wojny Światowej, żeby nikt w Europie tak nie myślał.

A stworzycie je?
Będzie otwarte 1 września 2014 roku, choć kryzys finansowy robi wiele, żeby nam to utrudnić. Wierzę, że jeśli choćby jedną trzecią zwiedzających będą cudzoziemcy, to oni poznają polski punkt widzenia. I wrócą do swoich krajów z taką wizją historii, jakiej do tej pory nie mogli poznać.