Nawet 76% Polaków po 55. roku życia deklaruje, że samochód to ich główny środek transportu.
Tymczasem nadchodząca unijna reforma i wynikająca z niej konieczność wymiany bezterminowych praw jazdy, mogą już wkrótce odciąć wielu starszych kierowców od dotychczasowej mobilności.
Dla wielu z nich będzie to pierwszy realny moment na zastanowienie się, co zrobić, gdy auto na stałe zostanie w garażu.
Samochód dla seniora: fundament niezależności od innych
Prowadzenie samochodu to dla wielu seniorów nie tylko kwestia wygody, ale fundament codziennej niezależności: możliwość dojazdu do lekarza, na zakupy, do rodziny.
Zgodnie z przeprowadzonym na zlecenie Electroride badaniem, 63% osób po 55. r.ż. czynnie korzysta z samochodu, zaś na terenach wiejskich jest to nawet 76% .
Jednak nowe przepisy unijne sprawiają, że dla wielu osób starszych może okazać się to niemożliwe. Od 2028 roku Polska wdroży obowiązek wymiany bezterminowych praw jazdy — wydawanych do 19 stycznia 2013 roku — na dokumenty z maksymalnie 15-letnim terminem ważności.
Do 2033 roku wszystkie dokumenty w Polsce mają mieć określoną datę ważności. Choć pierwsza wymiana ma być formalnością bez dodatkowych badań lekarskich i kosztować ok. 100 zł, nowe regulacje podgrzewają dyskusję o zdolności starszych kierowców do prowadzenia pojazdów.
Kiedy auto zostaje w garażu. Jak seniorzy mogą zachować niezależność transportową
Parlament Europejski co prawda zrezygnował z obowiązkowych badań dla seniorów, pozostawiając tę decyzję państwom członkowskim, jednak nowe przepisy przewidują zwiększenie roli lekarzy rodzinnych — medycy mają uzyskać możliwość kierowania pacjentów z poważnymi problemami neurologicznymi lub wzrokowymi na dodatkowe badania.
Co ważne, wbrew obawom rządzących, konieczność odbycia przez seniorów obowiązkowych wizyt kontrolnych nie jest dla nich problemem. Jak wynika z ankiety przeprowadzonej w 2024 r. podczas warsztatów "Bezpieczni 60+" realizowanych na zlecenie Krajowej Rady BRD, aż 90% respondentów odpowiedziało twierdząco na pytanie, czy stwierdzone przeciwwskazania zdrowotne skłoniłyby ich do rezygnacji z prowadzenia samochodu .
Samochód dla seniora: czy jego brak jest do zastąpienia
Pytanie o mobilność seniorów po rezygnacji z auta to jedno z rosnących wyzwań społecznych. Instytut Spraw Obywatelskich wskazuje, że nawet 83% sołectw ma dostęp do transportu publicznego jedynie teoretycznie — bo kursy są sporadyczne lub funkcjonują tylko w dni nauki szkolnej.
Taksówki to opcja kosztowna w regularnym użytkowaniu. Rowery i hulajnogi elektryczne wymagają sprawności fizycznej i nie dają ochrony przed warunkami atmosferycznymi.
Między innymi dlatego rosnącą popularnością cieszą się lekkie pojazdy elektryczne kategorii L6e — czterokołowe mikrosamochody o prędkości do 45 km/h, które można prowadzić na podstawie prawa jazdy kategorii AM, lub jakiejkolwiek innej.
Pojazdy te są zabudowane, mają stabilną czterokołową konstrukcję i koszt eksploatacji wielokrotnie niższy niż klasyczne auto. Co ważne — aż 57% seniorów deklaruje chęć korzystania z pojazdów elektrycznych, gdyby tylko mieli taką możliwość, wynika z tego samego badania Ariadna.
— Wielu seniorów odkłada decyzję o rezygnacji z prowadzenia samochodu przez lata — nie dlatego, że nadal czuje się pewnie za kierownicą dużego auta, ale dlatego, że po prostu nie widzi dla siebie żadnej realnej alternatywy. Dla wielu osób własny pojazd oznacza niezależność, możliwość samodzielnego załatwienia codziennych spraw i utrzymania aktywności — wyjaśnia Aneta Płatek, dyrektor generalna Electroride, polskiego producenta lekkich pojazdów elektrycznych.
— Lekkie czterokołowce elektryczne mogą tę lukę skutecznie wypełnić: są prostsze w prowadzeniu, mniej stresujące w miejskim ruchu, a jednocześnie zapewniają komfort i ochronę przed pogodą. To rozwiązanie, które pozwala seniorom zachować mobilność i samodzielność — dodaje Aneta Płatek.
Nowy samochód dla seniora: a co zwrócić uwagę przy wyborze pojazdu
Eksperci wskazują kilka kryteriów, które powinny być priorytetem przy wyborze pojazdu dla seniora.
— Przy wyborze pojazdu elektrycznego warto kierować się przede wszystkim jego praktycznością w codziennym użytkowaniu, a nie wyłącznie parametrami na papierze. Kluczowe znaczenie ma dostępność serwisu i części zamiennych w Polsce — szczególnie w przypadku lekkich pojazdów miejskich, które powinny być gotowe do jazdy na co dzień, a nie unieruchomione miesiącami w oczekiwaniu na naprawę — wskazuje Aneta Płatek.
— Dlatego warto ostrożnie podchodzić do zakupu przypadkowego egzemplarza z importu bez lokalnego zaplecza technicznego. Równie istotne jest wsparcie po zakupie: instruktaż podczas odbioru pojazdu czy możliwość szybkiego kontaktu z serwisem realnie wpływają na komfort użytkowania. Warto zwracać uwagę także na ergonomię — na przykład niską podłogę ułatwiającą wsiadanie i szeroki kąt otwierania drzwi— oraz rozsądnie oceniać potrzeby związane z zasięgiem. W warunkach miejskich realne 40-80 kilometrów w zupełności wystarcza do codziennego użytkowania i pozwala korzystać z pojazdu w najbardziej racjonalny sposób — dodaje ekspertka.
Rezygnacja z samochodu nie musi oznaczać rezygnacji z samodzielności. Warunek jest jeden: żeby alternatywa była realna, dostępna i dopasowana do konkretnych potrzeb — a nie tylko teoretycznie możliwa.
