W dniu uchwalenia Konstytucji 3 maja manifestacje w wielu miastach Polski przeradzały się w regularne bitwy z milicją i zomowcami. Były też inne okazje do udziału w masowych demonstracjach, takie jak 13. dzień miesiąca…

Stan wojenny w Polsce trwał 586 dni. Od 13 grudnia 1981 roku, kiedy generał Wojciech Jaruzelski o godzinie 6 na falach Polskiego Radia ogłosił uchwałę Rady Państwa podjętą na polecenie Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego (WRON), do 22 lipca 1983 roku - dnia najważniejszego w PRL-u święta państwowego, związanego z rocznicą ogłoszenia w Lublinie Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN).

OKIEM STATYSTYKA

Operacja wprowadzenia stanu wojennego była przedsięwzięciem na wielką skalę, do którego władza użyła setek tysięcy ludzi, w tym około 80 tysięcy żołnierzy, czyli około jednej czwartej stanu sił zbrojnych. Zmilitaryzowano wiele instytucji i część strategicznych sektorów gospodarki, takich jak komunikacja, telekomunikacja, energetyka, górnictwo i porty morskie, a także 129 najważniejszych zakładów wielkoprzemysłowych. Skierowano do nich 8000 komisarzy wojskowych, w tym 400 do resortów i instytucji centralnych. W ciągu pierwszych 10 dni stanu wojennego w "ośrodkach odosobnienia" znalazło się 5179 osób. Ogółem podczas stanu wojennego w ponad 50 "ośrodkach odosobnienia" rozrzuconych na terenie całego kraju zamknięto około 10 tysięcy osób (wg danych IPN wydano 10 132 decyzje o internowaniu w stosunku do 9736 osób; te dwie liczby się różnią, ponieważ niektóre osoby internowano dwu-, a nawet trzykrotnie). Chodziło głównie o przywódców NSZZ Solidarność, doradców związku i związanych z nim intelektualistów. Więźniem numer jeden był osadzony w Arłamowie przewodniczący NSZZ Lech Wałęsa.

ZWOLNIENIA I CZYSTKI KADROWE

Masowo stosowaną formę represji stanowiły zwolnienia z pracy. Intensywność tego działania dokumentują przykłady górnośląskiej Kopalni Węgla Kamiennego "Piast", gdzie po stłumieniu podziemnego strajku pozbawiono pracy 2000 robotników, Huty Katowice czy Stoczni im. Warskiego w Szczecinie, gdzie zwolniono po około 1400 robotników. Według ówczesnych danych rządowych z pracy zwolniono ponad 55 tysięcy osób. Stan wojenny doprowadził również do największej w dziejach PRL-u czystki kadrowej w administracji publicznej, gospodarce i przemyśle, w sferach nauki i oświaty, kultury i tzw. frontu ideologicznego. Już w ciągu pierwszych tygodni usunięto ze stanowisk pięciu wojewodów, sześciu prezydentów miast, 89 naczelników miast i gmin oraz 265 osób sprawujących kierownicze funkcje w gospodarce, m.in. w takich kolosach jak Huta Miedzi "Głogów" czy Zakłady Górnicze "Rudna". Od marca 1982 roku funkcje partyjnych komisji weryfikacyjnych przejęły w administracji i gospodarce państwowe komisje różnych szczebli - od ministerialnych po gminne. Dokonywały one sukcesywnego "przeglądu" zatrudnionych, zalecając zwolnienia z pracy, przesunięcia, skierowania na renty. W wyniku akcji weryfikacyjnej środowiska dziennikarskiego zwolniono w całym kraju około 800 pracowników prasy, radia i telewizji, a kilkanaście pism zlikwidowano. W oświacie za nieprzydatne do pełnienia funkcji kierowniczych uznano 1249 osób, w tym sześciu kuratorów i 303 dyrektorów szkół. Takie były działania władz, wobec których większość obywateli była bezsilna. Nie zabrakło jednak Polakom odwagi, aby w różnych formach wyrażać swój sprzeciw przeciwko stanowi wojennemu.

p