Naukowcy zbadali fragmenty skorup europejskich żółwi błotnych (Emys orbicularis) sprzed około 125 tys. lat, odkrytych na światowej sławy stanowisku paleolitycznym Neumark-Nord w dzisiejszej Saksonii-Anhalt w Niemczech. Staranna obróbka elementów pancerza pozwala sądzić, że skorupy były ponownie wykorzystywane, być może jako niewielkie pojemniki lub narzędzia przypominające czerpaki.
Takie są ustalenia międzynarodowego zespołu badawczego kierowanego przez prof. Sabine Gaudzinski-Windheuser z Uniwersytetu Jana Gutenberga w Moguncji oraz Centrum Badań Archeologicznych i Muzeum Ewolucji Zachowań Człowieka MONREPOS/LEIZA wspólnie z dr. Lutzem Kindlerem z MONREPOS/LEIZA i prof. Willem Roebroeksem z Uniwersytetu w Lejdzie (Holandia). Wyniki opublikowano w Scientific Reports.
Po co neandertalczykom w Europie były żółwie? Odkrycie sprzed 125 tys. lat zaskakuje naukowców
Korzystając z metod obejmujących wysokorozdzielcze skanowanie 3D badacze stwierdzili, że wiele spośród 92 fragmentów nosi ślady cięć na wewnętrznych powierzchniach - co wskazuje, że żółwie były przez neandertalczyków starannie oprawiane. Gady pozbawiano kończyn, usuwano ich narządy wewnętrzne, a skorupy dokładnie czyszczono. "Nasze dane dostarczają pierwszych dowodów na to, że neandertalczycy polowali i przetwarzali żółwie także na północ od Alp, poza regionem śródziemnomorskim" — powiedziała prof. Gaudzinski-Windheuser, cytowana w komunikacie prasowym uczelni.
Badacze sugerują, że żółwi nie traktowano jako źródła pożywienia. "Możemy to praktycznie wykluczyć, biorąc pod uwagę obfitość szczątków dużych zwierząt o wysokiej wartości energetycznej na tym stanowisku| - powiedziała Gaudzinski-Windheuser.
Łącznie w Neumark-Nord odkryto już ponad sto tysięcy kości lub ich fragmentów, w tym liczne kości jeleni, bydła i koni, a także największych ssaków lądowych tamtych czasów - słonia leśnego (Palaeoloxodon antiquus), który mógł ważyć ponad dziesięć ton. W 2025 roku ten sam zespół badaczy poinformował, że neandertalczycy prowadzili w tym miejscu coś w rodzaju "fabryki tłuszczu", systematycznie pozyskując tłuszcz z kości dużych ssaków.
"Żółwie błotne, ważące około kilograma, mają stosunkowo niską wartość odżywczą. Są jednak stosunkowo łatwe do złapania, dlatego mogły na nie polować nawet dzieci. Ich skorupy można było następnie przetwarzać na narzędzia" - opisała badaczka. Możliwe również, że polowano na nie dla smaku lub przypisywanej im wartości leczniczej, co potwierdzają badania nad późniejszymi społecznościami. "Nasze obecne wyniki rzucają nowe światło na ekologiczną elastyczność i złożone strategie przetrwania neandertalczyków. Strategie te wykraczały daleko poza proste maksymalizowanie kalorii" — dodała Gaudzinski-Windheuser.
Doniesienie jest efektem najnowszej analizy z serii badań materiałów z dawnej odkrywkowej kopalni węgla brunatnego w Neumark-Nord. Projekty badawcze są realizowane przez wspólny zespół Centrum Badań Archeologicznych i Muzeum Ewolucji Zachowań Człowieka MONREPOS w Neuwied (instytucji należącej do Leibniz-Zentrum für Archäologie LEIZA) we współpracy z Uniwersytetem Jana Gutenberga w Moguncji oraz Uniwersytetem w Leiden.
