Nie. Donald Tusk i jego ministrowie uznali, że nie ma potrzeby, aby Polska zawierała strategiczny sojusz obronny ze Stanami Zjednoczonymi. Umowę o tarczy rząd
podpisał po kilkumiesięcznym zwlekaniu, a nie ratyfikowano jej do teraz. Nie zawarto innych umów, które były potrzebne, by tarcza istniała w Polsce, chodzi tu o porozumienie o warunkach
stacjonowania wojsk amerykańskich w Polsce. W tej ostatniej sprawie negocjacje ślimaczą się od roku.
Pierwszy krok zrobili nie Amerykanie, tylko Polacy. Nie ratyfikowaliśmy umowy i to otworzyło Stanom Zjednoczonym pole do rozgrywki. Mogą grać z Rosją, mogą poszukiwać alternatywnych
rozwiązań. Urzędnicy z nowej administracji Barraka Obamy mówią otwarcie: „Nieratyfikowanie umowy było nam na rękę”. Nie czują się związani umową podpisaną przez ich
poprzedników: „To nie nasza wina, to Polska nie zatwierdziła umowy”.
>>> Nie było, nie ma i nie będzie tarczy
Z ratyfikacją w ręku sytuacja Polski byłaby zupełnie inna. Piłka znalazłaby się po stronie Amerykanów. Oni musieliby zaproponować jakąś rekompensatę za to, że przerywają rozpoczętą
inwestycję. Dziś my czekamy jak na zbawienie na to, co powie Waszyngton.
W umowie o tarczy jest na przykład zapis, że USA gwarantują obronę Polski przed atakiem rakietowym. Takie gwarancje musiałyby zostać zrealizowane. Gdyby ekipa Obamy chciała się tak po prostu
wycofać, byłby to dla niej totalny blamaż.
czytaj dalej
Dziś trudno ratyfikować coś, z czego ekipa Obamy się wycofuje. Coś, na co nie ma pieniędzy. W preliminarzach budżetowych na przyszły rok w USA nie ma pozycji „tarcza
antyrakietowa”. W budżecie na 2009 rok pieniądze jeszcze były.
Gdyby ratyfikować umowę, USA znalazłyby się w kłopotliwej sytuacji. Oczywiście, należałoby to zrobić. Tyle że polski rząd nie ma ochoty na ratyfikowanie tarczy.
>>> Tarcza w Polsce? Może jednak gdzie indziej?
Przez 10 miesięcy pracowałem w tym rządzie. Miałem okazję rozmawiać z wieloma politykami gabinetu Tuska i dostrzegłem, że oni nie rozumieją wagi sprawy. Różniło nas podejście do
problemu. Ja uważałem umowę z USA za coś, co da nam dodatkowe gwarancje bezpieczeństwa, żebyśmy nie byli członkiem NATO gorszej kategorii. Natomiast rząd Tuska traktował to jako zwykłą
umowę gospodarczą: „Jeśli Amerykanie chcą bazy, to muszą się nam sowicie odpłacić”. Premier powiedział, że tarcza nie zwiększy naszego bezpieczeństwa. Oświadczył to
4 lipca zeszłego roku, w dniu największego amerykańskiego święta. Za oceanem spowodowało to szok. Wiem o tym od wielu amerykańskich dyplomatów.
Porozumienie zostało podpisane 20 sierpnia 2008 roku. Sądzę, że rząd mógł się przestraszyć agresywnej postawy Rosji wobec Gruzji. Być może na chwilę przejrzano na oczy i zdecydowano się
dokument podpisać. Donald Tusk nie docenia sprawy tarczy, a szerzej w ogóle polityki zagranicznej. Jest zorientowany na wybory prezydenckie i na dalsze utrzymanie władzy przez swoją partię.
Polityka zagraniczna jest zakładnikiem tych założeń. Wszędzie tam, gdzie Donald Tusk uznawał, że aktywność, zabieganie o pozycję Polski przeszkadza w utrzymaniu poparcia wewnątrz kraju,
wycofuje się. Ekipie Tuska chodzi o to, by się utrzymać w głównym nurcie polityki europejskiej i nie zabiegać o prawo do współdecydowania: zajmijmy się sprawami wewnętrznymi.
czytaj dalej
Słynny Ron Asmus, jeden z architektów rozszerzenia NATO o Polskę, mówił kilka miesięcy temu w „Polityce”: „Przez 10 lat nie stworzyliśmy na kontynencie nowego
planu obrony dla starych i nowych członków. W związku z tym niektóre kraje są bardziej narażone niż inne”. Od zakończenia zimnej wojny dostajemy od zachodnich sojuszników
informacje, że artykuł 5 nie może być rozumiany jako automatyczna reakcja. To jest dla nas problem. My, leżąc na skraju Unii i NATO, musimy mieć absolutną pewność, że mechanizm obrony
będzie automatyczny. A dziś takiej pewności nie mamy. Widzimy dzisiaj kazus krajów bałtyckich, o których jawnie niektórzy politycy Sojuszu mówią, że są nie do obrony.
>>> Klich: USA nie rezygnują z tarczy
Chciałbym, żeby ze strony Brukseli przyszła natychmiastowa pomoc. Aby nie była to reakcja: usiądźmy, porozmawiajmy, zastanówmy się, jak adekwatnie odpowiedzieć.
Tak. Obecność takiej instalacji wojskowej przełamuje wreszcie sytuację, z którą mamy do czynienia od 1999 roku. Politycznie i gospodarczo weszliśmy do obszaru transatlantyckiego, ale status
naszego bezpieczeństwa nie jest do końca określony.
Czy jest w Europie jakieś państwo, którego bezpieczeństwo się obniżyło z powodu obecności amerykańskich wojsk? Nie ma. Czy mogą panowie znaleźć państwo w Europie, które chce wyrzucić amerykańskie bazy? Nie ma takiego państwa. To my idziemy całkowicie w poprzek.
czytaj dalej
Niekoniecznie. Te sprawy zostały rozdzielone w negocjacjach. To też być może być element rekompensaty za to, że tarczy w Polsce nie będzie.
To jest bateria bojowa, która stacjonuje w Niemczech. Ona podróżuje głównie na Bliski Wschód, do miejsc, w których pojawia się jakieś wahnięcie nastrojów. Uznano, że jej podróże mogą
być rozszerzone o wizyty w Polsce. Gdyby rząd szybciej negocjował, bylibyśmy dziś po trzeciej wizycie patriotów w Polsce.
Na razie nie ma powodu, by ćwiczyć ostre strzelanie czy tym bardziej bronić naszego terytorium. Po drugie w Polsce nie ma miejsca, w którym takie pociski można składować. Najpierw trzeba
wybudować bunkier za kilkadziesiąt milionów dolarów.
Dla Baracka Obamy priorytetem są teraz sprawy wewnętrzne: walka z kryzysem, zmiany w systemie służby zdrowia. W polityce zagranicznej najważniejsze jest niedopuszczenie do powtórki z 11
września. Dlatego Amerykanie rzucają wszystkie siły w miejsca, gdzie istnieją centra terrorystyczne, po to żeby neutralizować zagrożenie. Zachowują wojsko w Iraku, trzymają w szachu talibów
w Afganistanie, prowadzą asertywną politykę wobec Iranu czy Korei Północnej. Wszystko po to, by nie dopuścić do ataku na Amerykę. Obama poszukuje partnerów, którzy mogą mu w tej polityce
pomóc. Uznano, że pewnej pomocy może udzielić Rosja.
Oczekują, że Rosja odstąpi od pomocy w irańskim programie nuklearnym i uzbrajania Iranu. Ale Rosji wcale na tym nie zależy, bo polityka irańska jest Moskwie na rękę. Zachowanie Teheranu
komplikuje sytuację USA na Bliskim Wschodzie. W Afganistanie Rosja też nie ma wiele do zaoferowania. Nie jest w tamtym rejonie krajem popularnym. Nie ma możliwości mediacji. Moskwa może pomóc
jedynie przy transporcie amerykańskiego sprzętu, ma też wiedzę na temat ruchów terrorystycznych na terenie Azji Środkowej. W sumie to niewiele.
czytaj dalej
Jest wiele oznak, że Amerykanie wybiorą wariant pośredni. Przy założeniu, że Iran ma rakiety o zasięgu tylko 2 tys. km, Waszyngton odpowie tarczą mniejszego zasięgu. Jej elementy będą
zlokalizowane wokół Iranu. Boeing zaproponował nawet mobilną tarczę, którą można będzie przewozić samolotami. Trwają testy antyrakiet umieszczanych na okrętach. To oznacza, że Obama
wychodzi z twarzą wobec swojego społeczeństwa, bo odpowiada na zagrożenie irańskie. Jednocześnie może sprzedać, że to jest niekonfrontacyjne wobec Rosji. A nam powiedzieć, że opcja polska
jest na razie zawieszona, do momentu aż pojawi się adekwatne zagrożenie.
Jestem przekonany, że polski rząd jest absolutnie świadomy, że tarczy u nas nie będzie.
*Witold Waszczykowski, wiceszef BBN, były główny negocjator porozumienia z USA o tarczy antyrakietowej
