Wiadomości - Historia

28 lat temu, wieczorem 4 czerwca 1992 r., upadł pierwszy po II wojnie światowej rząd wyłoniony przez Sejm po całkowicie wolnych wyborach. Bezpośrednią przyczyną jego odwołania była sprawa lustracji życia publicznego. O jego upadku zdecydowały również podziały w środowisku „Solidarności”.

3 czerwca 2020 to stulecie podpisania Traktatu w Trianon, który mocno karał Węgry za udział w I wojnie światowej. Wielu Węgrów uważa go do dziś za rozbiór kraju. Dr Artur Jach-Chrząszcz, autor książki "Motyw Trianon w węgierskiej polityce historycznej po 1989 roku”, mówi w rozmowie z dziennik.pl, jaki wpływ ten dokument ma na obecną sytuację polityczną na Węgrzech i w krajach z silną węgierską diasporą

31 lat temu, 4 czerwca 1989 r., na mocy porozumień między władzami PRL a częścią opozycji odbyły się częściowo wolne wybory parlamentarne. Zwycięstwo „S” otworzyło nową epokę w najnowszych dziejach Polski oraz wpłynęło na proces upadku komunizmu w Europie Środkowej.

Władze Austrii przedstawiły plan architektoniczny przekształcenia domu, w którym urodził się Adolf Hitler, w komisariat policji. Zmiana ma na celu niedopuszczenie do tego, żeby budynek stał się celem "pielgrzymek" neonazistów - poinformowała agencja Reutera.

Tadeusz Kościuszko był w pełnym tego słowa znaczeniu człowiekiem oświecenia. Nieprzypadkowo w Ameryce zaprzyjaźnił się z tymi, którzy uważali, że „wszyscy ludzie są braćmi”. Taki pogląd wyrażał później, w czasie Insurekcji, gdy do swoich oficerów mówił: „Dla mnie wszyscy jednacy”, czyli chłopi, mieszczanie, księża, Żydzi i szlachta – mówi PAP historyk Wojciech Kalwat z Muzeum Historii Polski.

Jeśli bezpośrednim zwierzchnikiem redakcji stają się ludzie rządzący państwem, wówczas w cenzora stopniowo zamienia się każdy pracownik.

100 lat temu, 18 maja 1920 r., urodził się Karol Wojtyła, arcybiskup metropolita krakowski, biskup Rzymu, papież Jan Paweł II; filozof personalista, poeta; święty Kościoła katolickiego.

Z powodu pandemii koronawirusa w tym roku dzierżawca kompleksu bunkrów w Mamerkach na Mazurach nie będzie prowadził publicznych poszukiwań Bursztynowej Komnaty. Przekładamy nasze plany na przyszły rok - powiedział PAP Bartłomiej Plebańczyk.

Pełny raport NSDAP z 1943. - zawierający szczegółową dokumentację powstałą po ekshumacjach ofiar NKWD w Lesie Katyńskim - ukazał się po raz pierwszy w Polsce. IPN ocenia, że materiał ten słusznie traktuje się z nieufnością, jednak dotyczy on szerokich badań na miejscu zbrodni.

Brytyjska agencja szpiegowska Government Communications Headquarters (GCHQ) opublikowała w sieci ostatni meldunek wojsk niemieckich przechwycony podczas II wojny światowej. 

75 lat temu, 8 maja 1945 r., zakończyła się II wojna światowa w Europie. Akt kapitulacji Niemiec oznaczał koniec sześcioletnich zmagań. Nie oznaczał jednak uwolnienia kontynentu spod panowania autorytaryzmu. Europa Środkowa na pół wieku znalazła się pod kontrolą ZSRS.

Z okazji przypadającej w piątek 75. rocznicy zakończenia II wojny w Europie brytyjski dziennik "The Times" przypomina w czwartek losy trzech mniej znanych polskich lotników, którzy walczyli w szeregach Royal Air Force.

W śródmieściu Gdańska znaleziono szczątki 107 osób – niemieckich żołnierzy i cywilów zmarłych m.in. w czasie walk o miasto w 1945 r. Byli to pacjenci dawnego szpitala wojskowego. Szczątki ekshumowano. O ich ponowny pochówek w nowym miejscu zadba niemiecka organizacja.

Konstytucja 3 maja nie mogła być wzorem rozwiązań ustrojowych w wieku XIX. Jednak w momencie wprowadzenia była znakomitym prawem i proponowała dobrze przemyślane rozwiązania ustrojowe. Gdyby nie jej obalenie w wyniku wojny polsko-rosyjskiej, ustrój ten ewoluowałby – mówi PAP prof. Anna Grześkowiak-Krwawicz, historyk z Instytutu Badań Literackich PAN.

75 lat temu, 1 maja 1945 r., tydzień przed kapitulacją III Rzeszy, wykonano wyrok śmierci na mieszkance Poznania, skazanej za posiadanie odbiornika radiowego. Niespełna dwa miesiące później zakaz posiadania radia został zniesiony.

Film dokumentalny opowiadający o polskich dzieciach porwanych i zgermanizowanych przez Niemców w czasie II Wojny Światowej został opublikowany w niemieckiej telewizji publicznej i na YouTube. Jak podkreśla na swoim portalu Deutsche Welle, "po raz pierwszy szeroka publiczność w RFN poznała ich losy".

Do wszystkich polskich szkół trafi komiks poświęcony Obławie Augustowskiej. Wydawnictwo nosi tytuł "Zabrane życia 1945". 

Pierwszy raport rtm. Witolda Pileckiego o piekle Auschwitz powstał w dworku w Koryznówce - przypomina historyk prof. Witold Stankowski, związany z UJ i Instytutem Pileckiego. Mija 77 lat od słynnej ucieczki rotmistrza z niemieckiego obozu, do którego dobrowolnie trafił na ponad 2,5 roku.

Francuski historyk dr Jeremie Ferrer-Bartomeu opublikował na Twitterze zdjęcie przepustki z XVIII w., która pozwalała na przemieszczanie się między francuskimi miastami w czasie epidemii dżumy. Zauważył, że jest podobna do atestacji obowiązujących w czasie epidemii Covid-19.

Po 76 latach od niemieckiej egzekucji w Rzymie zidentyfikowano szczątki jednej z jej ofiar; to polski Żyd Marian Reicher- podały włoskie media. Prace identyfikacyjne przeprowadzili karabinierzy i badacze z laboratorium antropologii molekularnej we Florencji.