W związku ze zbliżającym się upływem okresu obowiązywania czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej rząd po raz kolejny zwrócił się do Sejmu o wyrażenie zgody na jego przedłużenie.
Jak argumentował podczas debaty wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Czesław Mroczek, cały czas nie ustały przyczyny wprowadzenia takiego ograniczenia. Jak ocenił, składanie wniosków o ochronę międzynarodową stało się sposobem pokonywania granicy polsko-białoruskiej po tym, jak rząd wzmocnił barierę fizyczną.
Sytuacja na granicy białorusko-polskiej w tej chwili wygląda w ten sposób, że od początku roku do dnia dzisiejszego mieliśmy ponad 180 prób nielegalnego przekroczenia granicy - zaznaczył.
Podczas czwartkowego głosowania posłowie wyrazili zgodę na przedłużenie ograniczenia od 21 maja przez kolejnych 60 dni. Za wnioskiem Rady Ministrów o wyrażenie zgody przez Sejm na przedłużenie czasowego zawieszenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej zagłosowało 399 posłów, 12 było przeciw, a trzech wstrzymało się od głosu.
"Mamy do czynienia z sytuacją wyjątkową"
Poseł PiS, Jarosław Zieliński podczas debaty zaznaczył, że przedłużenie rozwiązania jest konieczne. Jednocześnie stwierdził, że okres, na który wprowadza się ograniczenie, nie powinny być tak krótkie. - Angażowanie rządu i Sejmu co 60 dni trochę traci sens - mówił.
Powinno być tak, co do istoty i zasady, że jeśli ktoś przekracza granicę nielegalnie, zwłaszcza jeśli robi to siłowo, atakuje polskie służby graniczne, niszczy infrastrukturę graniczną, jest naturalną rzeczą, że ktoś taki nie powinien mieć prawa do złożenia wniosku o ochronę międzynarodową - stwierdził Zieliński.
Arkadiusz Sikora (Lewica), stwierdził, że jego ugrupowanie zawsze staje po stronie praw człowieka, solidarności i ochrony osób uciekających przed wojną, prześladowaniami czy biedą. - Ale odpowiednia polityka, odpowiedzialna polityka państwa polega również na tym, by nie ignorować rzeczywistości i nie udawać, że nie mamy do czynienia z sytuacją wyjątkową - mówił.
Dzisiaj granica polsko-białoruska nie jest zwykłą granicą, jest granicą migracyjną. Jest elementem wojny hybrydowej prowadzonej przeciwko Polsce i całej Unii Europejskiej. Musimy jasno oddzielić cyniczną politykę Łukaszenki od dramatów ludzi, którzy stali się ofiarami handlu ludźmi i politycznej manipulacji - wymieniał.
Sytuacja na granicy cały czas niestabilna w 2026 r.
Rada Ministrów chce przedłużenia zawieszenia prawa do złożenia wniosku o ochronę międzynarodową od 21 maja 2026 roku na kolejne 60 dni. W ocenie rządu „cały czas nie ustały przesłanki” wprowadzenia takiego ograniczenia.
Chodzi o instrumentalizację migracji oraz podejmowane w ramach niej działania, które „stanowią poważne i rzeczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa”. Rząd uważa, że wprowadzenie ograniczenia jest niezbędne do zapobieżenia temu zagrożeniu.
Aktualna sytuacja migracyjna na granicy zewnętrznej Rzeczypospolitej Polskiej wskazuje, iż pomimo stałego i kompleksowego wzmacniania sił i środków oraz zabezpieczenia technicznego w postaci modernizacji zapory na granicy z Republiką Białorusi w dalszym ciągu ma miejsce presja migracyjna, co powoduje konieczność podjęcia działań w celu zapewnienia stabilizacji sytuacji wewnętrznej w Polsce, a przez to także w całej Unii Europejskiej – oceniono w uzasadnieniu wniosku.
Ilu cudzoziemców próbowało nielegalnie przekroczyć granicę?
Według danych SG, od 1 stycznia 2026 r. do 12 kwietnia 2026 r. na całym odcinku granicy polsko-białoruskiej odnotowano już 158 prób jej nielegalnego przekroczenia. W porównywalnym okresie w 2025 r. było to 5 170 prób.
Od 27 marca 2025 r., czyli od wprowadzenia ograniczenia prawa do składania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, do 21 kwietnia 2026 r.:
- nie przyjęto wniosków od 475 cudzoziemców,
- przyjęto wnioski od 127 cudzoziemców z tzw. grup wrażliwych.
W analogicznym okresie, rok wcześniej, czyli od 27 marca 2024 r. do 21 kwietnia 2025 r., na odcinku granicy z Białorusią złożono 3 130 wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, którymi objętych było 3611 osób.
Czasowe zawieszenie prawa do azylu na granicy polsko-białoruskiej
Rozporządzenie w sprawie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy z Białorusią weszło w życie 27 marca 2025 r. Zgodnie z prawem ograniczenie obowiązuje przez 60 dni, ale za zgodą Sejmu na wniosek Rady Ministrów może być przedłużane, co do tej pory stało się już kilkukrotnie. Ostatnie przedłużenie obowiązuje od 22 marca 2026 r.
Rozporządzenie wydawane jest na podstawie tzw. ustawy azylowej, którą rząd przyjął w grudniu 2024 r. Ma ona przeciwdziałać zjawisku wykorzystywania migracji przez Białoruś, która razem z Rosją i międzynarodowymi grupami przestępczymi organizuje przerzut migrantów do Unii Europejskiej.
Mimo czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy z Białorusią Straż Graniczna może przyjmować wnioski o tę ochronę od małoletnich bez opieki, kobiet ciężarnych oraz osób, które mogą wymagać szczególnego traktowania, zwłaszcza ze względu na swój wiek lub stan zdrowia. Nie będzie ono dotyczyć także osoby, jeśli w ocenie Straży Granicznej zachodzą okoliczności, które „jednoznacznie świadczą, że jest ona zagrożona rzeczywistym ryzykiem doznania poważnej krzywdy w państwie, z którego przybyła bezpośrednio” do Polski.
Przeciwne przepisom ograniczającym prawo do składania wniosków o ochronę międzynarodową były organizacje społeczne zaangażowane w pomoc uchodźcom. W ich ocenie przepisy są niezgodne m.in. z Konstytucją RP oraz ze zobowiązaniami międzynarodowymi, takimi jak konwencja dotycząca statusu uchodźców z 1951 r.
